1 . منّت گذاردن و آزار دادن ؛ « يَا أَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا لَاتُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْأَذَى كَالَّذِى يُنفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْأَخِرِ » ؛ اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! صدقات خود را با منّت و آزار ، باطل نسازيد ، همانند كسى كه مال خود را براى نشان دادن به مردم ، انفاق مىكند ؛ و به خدا و روز واپسين ، ايمان نمىآورد » . « 1 » خداوند در اين آيه دو عامل بطلان عمل را بيان كرده يكى منّت و آزار ، و ديگرى ريا و كفر . 2 . « عجب » عامل نابودى آثار اعمال است كه در حديث آمده : « العُجْبُ يَأْكُلُ الْحَسَنَاتِ كَمَا تَأْكُلُ النارُ الْحَطَبَ ؛ عجب حسنات انسان را مىخورد همان‌گونه كه آتش هيزم را از بين مىبرد » . « 2 » 3 . « حسد » باعث باطل شدن اعمال مىشود ، رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايند : « إيّاكُمْ والحَسَد فَانَّ الحَسَدَ يأكُلُ الحَسَناتِ كَما تأكُلُ النّارُ الحَطَبَ ؛ برحذر باشيد از حسد چون حسد حسنات را مىخورد همچنان كه آتش هيزم را مىخورد » . « 3 » امام على عليه السلام مىفرمايند : « فَاعْتَبِروا بِما كانَ مِنْ فِعْلِ اللَّهِ بإبْلِيسَ إذْ أحْبَطَ عَمَلَهُ الطَّوِيلَ وَجُهْدَهُ الجَهِيدَ ، وكانَ قد عَبَد اللَّهَ سِتَّةَ آلافِ سَنَةَ ؛ بنابراين از آنچه خداوند در مورد ابليس انجام داده عبرت گيرد زيرا اعمال طولانى و كوشش‌هاى فراوان او را ( بر اثر تكبر ) از بين برد در حالى كه او شش هزار سال خداوند را عبادت مىنمود . . . » . « 4 » خدايا ما را از شرّ حسد و حاسدان دور نگه دار .

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 264 ( 2 ) . روح البيان ، ج 8 ، ص 522 ( 3 ) . بحارالانوار ، ج 73 ، ص 255 ( 4 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 192